Categorieën
Pagina's
Er zijn geen producten in de winkelwagen.
Menu
 28/10/2012
Vinylonderhoudtips

Aan vinyl heb je in principe heel weinig onderhoud. Waar het voornamelijk om gaat is hoe goed je ervoor zorgt. Zoals de meesten wel weten zijn LP's namelijk kwetsbaar en moeten ze daarom voorzichtig worden behandeld. Dit lijkt misschien logisch, maar als je ziet hoe vaak ik platen binnen krijg met vingerafdrukken erop denk ik dat het toch goed is om hier eens wat aandacht aan te besteden.

Een plaat beetpakken

Hoe je een LP beetpakt bepaalt al voor een groot deel hoe goed je LP bewaard blijft. Vingerafdrukken op vinyl zijn namelijk uit den boze! Was het nou zo dat die vingerafdrukken er zo weer afgepoetst konden worden zonder kwaliteitsverlies te hebben dan was het probleem nog niet zo groot geweest, maar helaas is dat niet zo. De vingerafdrukken die op vinyl achterblijven bevatten namelijk zuren. Deze zuren tasten op den duur het vinyl aan. Het is daarom van groot belang om een plaat zodanig beet te pakken dat er geen vingerafdrukken op terecht komen.

Bij het beetpakken van een LP zorg je er dus voor dat je het oppervlak van de plaat zo min mogelijk aanraakt met je vingers. De randen en het label zijn in principe de enige delen van de plaat die je aan mag raken. Zorg ervoor dat je handen niet vettig zijn als je de LP beetpakt. Ook als je zweethanden hebt kan je deze beter eerst even afvegen.

Een plaat kan je het best uit de binnenhoes halen door hem zachtjes tegen de muis van je hand aan te laten vallen (foto 1).

 
LP uit de binnenhoes halen
                          foto 1 - Zo haal je een LP uit de binnenhoes.

Daarna pak je hem zodanig beet dat je duim aan de rand zit en je ring- en middelvinger op het label (foto 2). Als je er niet ervaren in bent kan het in het begin misschien lastig zijn, maar door gewoon lekker veel plaatjes te draaien krijg je er vanzelf handigheid in. 
Hoewel het lijkt dat de LP op deze manier makkelijk zal vallen zal je ontdekken dat je op deze manier goed grip kan houden op de plaat.

 
LP beetpakken
                          foto 2 - Zo pak je een LP beet.

Als je de LP gaat opleggen hou je hem aan de randen tussen je vingers beet (foto 3) en leg je hem beheerst op het draaiplateau van de platenspeler. Door hem in één keer goed te leggen voorkom je lelijke plekken op het label rondom het gat.

 
beethouden bij LP opleggen
                          foto 3 - Zo pak je een LP beet als je hem oplegt.


Stof van een plaat verwijderen

Allereerst is het dus belangrijk om te voorkomen dat een plaat vuil wordt, maar stof is iets waar je weinig tegen doet. Na het draaien je plaat niet op je draaitafel laten liggen, maar netjes opbergen in de binnenhoes met daar omheen weer de buitenhoes (opening van de binnenhoes zit bovenin bij het in de buitenhoes schuiven) voorkomt al veel stof, maar dan nog krijgt elke vinylliefhebber wel eens te maken met stof op een plaat.

Voor het verwijderen van stof voor je een plaat opzet heb je speciale platenborsteltjes. Je kan deze grofweg indelen in koolstof (carbon) borstels en fluwelen borstels. Eerstgenoemde heeft haren die tot in de groef schoonmaken en de ander is gemaakt van zachte stof en maakt wat oppervlakkiger schoon. Omdat een koolstof borstel stof kan ophopen op de plaat bestaan er ook borstels die de twee soorten combineren, zodat de verzamelde stof beter van de plaat af te vegen is. Koolstof borstels hebben (als het goed is) ook een anti-statische werking.

 
platenborstels


Het wegvegen van stof kan je doen terwijl de plaat draait op de draaitafel. Je kan de borstel dan dwars erop zetten en heel lichtjes drukken om de borstel zijn werk te laten doen. Door de borstel naar je toe te halen zodat hij met het veeggedeelte schuin over de plaat gaat terwijl deze draait komt de stof van de plaat af. Uiteraard moet je nooit zo hard duwen dat de plaat beduidend zachter gaat draaien, want de kans is aanwezig dat dit niet goed is voor de motor van de platenspeler.

Vuil van een plaat verwijderen

Behalve dat er stof op een plaat kan liggen, kan hij ook licht tot ernstig bevuild zijn. Bijvoorbeeld door vingerafdrukken, aangekoekte stofdeeltjes of gewoon een klein vuiltje dat vast zit tussen de groeven.

Een lichte vingerafdruk of veeg kan vaak simpel worden weggeveegd met een droog zacht doekje. Een aangekoekt vuiltje (9 van de 10 keer de oorzaak van een overslaande plaat!) kun je beter niet droog schoonmaken omdat je de plaat dan kan beschadigen. Er bestaan allerlei vloeistoffen om vinyl mee te reinigen, maar voor zulke vuiltjes gebruik ik altijd AM Record Cleaner. Een spuitje vloeistof op het vuiltje, heel even erop laten zitten zodat het vuiltje losweekt en je veegt het er met het bijgeleverde doekje zo af. Door de vloeistof heen kun je best even met je vinger voelen of het al losgekomen is.

Als een plaat er wat sterker bevuild uit ziet lukt het vaak niet om hem goed schoon te krijgen met alleen maar vloeistof en een doekje. In zo'n geval kan je een plaat wassen. De meningen over de manier waarop lopen sterk uiteen. De een zweert in het geval van sterk bevuilde platen bij houtlijm (zie bijv. hier) en de ander gebruikt een speciale platenwasser met speciale vloeistof.

Je kunt natuurlijk zelf ontdekken wat voor jou de beste manier is. Zo heb ik een poos simpelweg platen in de gootsteen gewassen met een sopje, maar tegenwoordig hou ik het bij de Knosti disco-antistat

 
Knosti disco-antistat


De Knosti is een soort reservoir waar je vloeistof in kan doen met daarbij de mogelijkheid een plaat erin te hangen en handmatig rond te draaien. Aan de binnenkant van het reservoir zitten aan twee kanten ook borstels waar de LP doorheen gedraaid wordt terwijl hij in de vloeistof hangt. Het apparaat is een uitstekende manier gebleken om je LP’s te wassen met verbazingwekkende resultaten. Er is echter een nadeel. Hoewel je de bijbehorende vloeistof herhaaldelijk kan gebruiken, moet je hem toch ook steeds vervangen. Je zal dan nieuwe vloeistof moeten kopen en deze is behoorlijk prijzig.

Gelukkig zijn er andere manieren om ons doel te bereiken. Je kan namelijk prima en goedkoop je eigen platenreinigingsvloeistof maken.

Hier het recept dat ik gebruik:
450 ml gedemineraliseerd water*
50 ml alcohol ketonatus 96%*
Een druppel afwasmiddel (bijv. Dreft)

*Verkrijgbaar bij diverse drogisterijen, zoals bijv. Het Kruidvat.

N.B.: Sommigen beweren dat je gedestilleerd water moet gebruiken, maar mijn ervaring is dat gedemineraliseerd prima werkt.

Je hebt dan een halve liter vloeistof, wat ruim voldoende is om het reservoir van de Knosti mee te vullen.** Als je een aantal platen hebt gewassen kan je de vloeistof door de bijgeleverde filter heen in een fles gooien en bewaren voor een volgende wassessie. Hoeveel platen je met een halve liter vloeistof kan wassen is afhankelijk van hoe vuil ze zijn, maar rond de veertig lukt prima. Wel kan je het best na maximaal 15 platen de vloeistof een keer door de filter heen terug gooien in de fles, zodat deze weer wordt ontdaan van vuil en stof.

**In de Knosti gebruiksaanwijzing staat dat je het reservoir tot bovenaan de borstels moet vullen. Mijn advies is om het tot ongeveer een centimeter eronder te doen. Dit omdat de delen die het label behoren af te dekken niet 100% voldoen. Een label raakt niet snel beschadigd als het wat nat wordt, maar voorkomen is beter dan genezen.

 
Vinyl record in bath cartoon


In het bijgeleverde platenafdruiprekje kun je vijftien LP’s laten drogen, maar om de platen wat ruimte te geven zet ik er meestal maximaal acht in. Je kan ze rustig 1 á 2 uur in het rekje laten drogen om er zeker van te zijn dat ze groefdiep gedroogd zijn.
Zorg er wel voor dat je een plaat die net gewassen is even laat uitlekken boven de Knosti voor je hem in het afdruiprekje zet, anders verlies je bij elke plaat die je wast onnodig vloeistof. Vloeistof die van de plaat afgedropen is op het afdruiprekje kun je, zodra het afdruiprekje leeg is, ook gewoon door de filter heen terug gooien in de fles.

Het wassen van platen met de Knosti heeft mij inmiddels al vele malen uitstekende resultaten opgeleverd. In gradings van vinyl gesproken kan het zomaar zijn dat een 'very good' klinkende plaat na een wasbeurt 'very good plus' of zelfs 'excellent' kan zijn. Kraakt je plaat na het wassen nog steeds behoorlijk dan is hij waarschijnlijk gewoon veel gedraaid, maar dan nog is hij er meestal wel iets van opgeknapt en ziet hij er in elk geval weer fris uit.

Het bewaren van LP's

Zoals eerder gezegd kun je een LP na het draaien het best weer opbergen in de binnenhoes met daar omheen weer de buitenhoes. Als je de LP in de binnenhoes stopt kun je de binnenhoes het best horizontaal houden en de LP er zo inschuiven. Verticaal houden en de LP erin laten stuiteren zorgt ervoor dat je binnen de kortste keren een zogenaamde split in de onderkant van de binnenhoes hebt en dat is natuurlijk doodzonde. 

Let erop dat de opening van de binnenhoes naar boven is gericht als je hem in de buitenhoes doet. Je ziet wel eens dat mensen uit gemak de opening van de binnenhoes aan dezelfde kant doen als de opening van de buitenhoes, zodat je de plaat kan pakken zonder de binnenhoes er nog uit te halen, maar deze vorm van gemak kan op den duur zorgen voor een grote opeenhoping van stof in de groeven van de LP.

Om eventuele originele bedrukte binnenhoezen zo mooi mogelijk te houden en/of om (al of niet gewassen) LP's antistatisch te houden kun je ook extra binnenhoezen aanschaffen. Binnenhoezen met een kunststof voering hebben een antistatische werking. Ze zijn uiteraard ook te gebruiken ter vervanging van je versleten binnenhoezen.

Vinyl LP's moet je vertikaal bewaren. Het opstapelen van LP's kan leiden tot bol staande platen, die niet goed afspeelbaar meer zijn. Daarnaast is het belangrijk om ervoor te zorgen dat de platen niet te warm worden. Bij hoge temperaturen kan vinyl gemakkelijk krom trekken. Zorg dus dat ze niet in direct zonlicht staan of op plekken waar het flink warm kan worden. Laat bijvoorbeeld ook geen platen in een auto liggen op een warme dag. De kans dat ze kromtrekken is dan groot.
 


| Meer

 
 
 
 
 
 
 

Sounds for Sure • Wilgenhof 12 • 3355PA Papendrecht • Nederland